Over ‘De kracht van communicatie’: meer vragen dan antwoorden?

Suzanne de BakkerWat denken onze vakgenoten dat ‘de kracht van communicatie’ is? Naar aanleiding van het Logeion-congres in juni kwam er een onderzoek uit. Suzanne de Bakker, lid van de denktank Communicatiepanel van Logeion, geeft haar visie op de resultaten en geeft een toelichting op het onderzoek. Op donderdagavond, nadat de kindertjes op bed lagen, doken wij de conclusies en tabellen van het eindrapport in. Onze conclusie? Dit onderzoek vraagt om meer…

R: Ha Suzanne, welkom! Jij wilde graag met ons in de chat over het onderzoek naar de ‘kracht van communicatie’ onder het CommunicatiePanel van Logeion en DirectResearch. Marije zit ergens in een 24 uurs-retraite, dus je zult het vanavond met mij moeten doen ;-) Vertel eens: wat is dat panel en waarom dit onderzoek?

S: Hoi Renata, Leuk om eens mee te doen aan de chat. Het CommunicatiePanel is het platform waar communicatieprofessionals hun mening kunnen geven over alles wat er speelt in de boeiende wereld van communicatie. Dit gebeurt aan de hand van een online survey, die naar de leden van het panel verstuurd wordt. Je moet dus lid zijn of worden van het panel om te kunnen deelnemen.

R: Mag ik daar meteen wat over vragen? Ik zag dat er weinig communicatiemedewerkers aan het onderzoek hadden meegedaan, zijn zij wel lid van het panel?

S: Het panel bestaat uit 538 panelleden en er hebben 164 professionals met dit onderzoek meegedaan, en inderdaad is maar 6% van die 164 communicatiemedewerker. Het kan zijn dat ze geen lid zijn van het panel, maar het kan ook zijn dat ze nu toevallig niet meegedaan hebben.

R:  Ok, als je nog cijfers aan kan leveren: graag! Want dat is natuurlijk wel interessant… Waarom moest dit onderzoek er komen? Wat was de aanleiding? En wat was het doel, gezien de titel ‘De kracht van communicatie?

S: De aanleiding was het congres van Logeion dat 6 juni plaatsvond. Dit congres had ook de titel ‘De kracht van communicatie’. En de thema’s uit de vragenlijst zijn de thema’s die gerelateerd waren aan het congresprogramma. Het was de bedoeling om op het congres iets over de uitkomsten te vertellen, maar dat is helaas niet gebeurd.

R:  Nu heb je nog niet verteld waarom dit onderzoek is gedaan, althans: er is vast een aanleiding dat het congres draaide om ‘De kracht van Communicatie’. Anders gevraagd: is het vak soms zijn kracht kwijt, of weten we niet meer wat de kracht is? Het is hopelijk meer dan alleen een leuk thema voor een congres?

S: Nou, de aanleiding was puur het congres zelf, dat er een onderzoek rondom het congres georganiseerd zou worden. Dus nee, het vak is, wat mij betreft, niet zijn kracht kwijt, maar het is ook meer dan een leuk thema voor het congres.

R: Namelijk…? Sorry dat ik zo doordram hoor, maar ik wil het echt graag weten ;-) We schakelen zo naar de resultaten!

S: Ik was nog aan het nadenken;-) Ik ben niet bij die aanloop betrokken geweest, dus het is een moeilijk te beantwoorden vraag. Het thema van het congres stond al een lange tijd vast, en het communicatiepanel van Logeion is de geschikte partij om, naast de sprekers, extra inhoud aan het congres te geven door de leden van het panel, toch de doelgroep van het congres, eens aan de tand te voelen over wat zij nu de kracht van communicatie vinden. Een mooie bijkomstigheid voor het panel is natuurlijk dat er over de resultaten gepraat zou worden om zo meer leden te werven, want dat is iets wat zeker nog moet gebeuren.

R: Ok, helder. Laten we even gaan kijken naar de resultaten van het onderzoek. Wat zijn wat jou betreft de meest opzienbarende conclusies?

S: Dat zijn er een paar. De eerste: de dialoog of de relatie met anderen en tussen anderen is van belang. Dat lijkt me logisch, maar wat ik opvallend vind is dat de respondenten hun eigen kracht echt bestempelen als zijnde de dialoog aangaan en relaties creëren en onderhouden, terwijl ze dat als algemene kracht van communicatieprofessionals minder naar voren brengen. Daar scoort het overtuigen en beïnvloeden juist veel hoger. Dus het lijkt erop dat ze dat overtuigen en beïnvloeden als belangrijk zien voor het vak, maar dat het niet hun eigen kracht is.

R:  Waar zie jij dat ze overtuigen en beïnvloeden als belangrijk voor het vak zien? Als ik kijk op pagina 6 zie ik bovenaan: bij elkaar brengen van…

De kracht van communicatie

S: In de linker tabel staat overtuigen en beïnvloeden op de tweede plaats, terwijl dit in de rechter tabel op de 5e plek staat.

R: Ok, ik begrijp hoe je deze tabellen interpreteert. Dat is inderdaad wel een opvallende conclusie. Maar is ‘overtuigen en beïnvloeden’ niet een beetje old school communicatie? Zou daar de discrepantie vandaan komen, dat ze wel zien dat het een andere kant uit moet?

S: Ik denk dat je daar helemaal gelijk in hebt. Ik zelf heb twee mogelijke verklaringen hiervoor: dat wat jij zegt, dus dat men zich ervan bewust is dat het zou moeten. Of dat, en dat is meer een onderzoekstechnische verklaring, ook wel interne attributie genoemd: men dicht zichzelf veel meer die gewenste kenmerken toe dan dat ze dat aan anderen doen. Ik kan me ook voorstellen dat beide verklaringen tegelijkertijd mogelijk zijn.

R: Mooi bruggetje naar de rol van communicatie. Zowel bij de ‘best passende rol’ als ‘belangrijke rol in de toekomst’ en ‘ambitie andere rol’ staat ‘verbinder’ op nummer 1.

Rol van communicatie

Wat ik opvallend vind is dat 39% geen ambitie heeft voor een andere rol, omdat men zich prettig voelt in de huidige rol. Is ook bekend wat die rol dan is? Zijn zij al verbinders? Of moeten we deze groep respondenten in een andere hoek zoeken?

S: Je stelt goede vragen! Die vraag had ik zelf ook al gesteld. Als je zo’n cijfer ziet dan roept dat bij mij eigenlijk nogal snel een negatieve connotatie op van: “Goh, dat zijn vast de vastgeroeste mensen die niets anders meer willen en hun tijd uitzitten.” Maar dat hoeft natuurlijk helemaal niet zo te zijn! Voor hetzelfde geld zijn dit al de verbinders en/of de regisseurs. En die hoeven dan dus eigenlijk niet te veranderen als verbinden en regisseren de rollen van de toekomst zijn in ons vakgebied. Helaas weet ik niet welke mensen uit de tabel over de best passende rol in de categorie ‘nee, ik voel me prettig’ hoort.

R: Brrr, ik krijg wel de kriebels van het woord regisseur hoor. Dat is zo in tegenstelling tot het ‘loslaten’ wat we in ons vakgebied steeds meer moeten doen… Misschien komt dat ook wel doordat online en social nog steeds niet lekker zijn geïntegreerd? Want wat ik zelf een opvallend resultaat vond: “Social media vooral gebruikt voor zenden content en brand building.” Staat dat niet in contrast met uitkomsten in hetzelfde onderzoek dat men goed wil luisteren naar de omgeving en de dialoog wil aangaan met de omgeving?

Gebruik van social media

S: Ja, dat wat jij nu aanhaalt geeft ook hier weer goed de discrepantie weer tussen hoe het zou moeten en hoe het gebeurt. Tevens komt uit het onderzoek dat social vooral wordt gebruikt voor het publiceren van eigen content en het profileren van zichzelf. En dit is toch wel eenrichtingsgebruik van social media. En heeft dus niets te maken met het ‘loslaten’ wat jij zojuist aanhaalde. Ook blijkt uit het onderzoek dat als de respondenten de dialoog wel willen aangaan, ze dat vooral doen met de buitenwereld (zie p. 8) en worden de interne dialoog en aandacht voor interne communicatie als minder belangrijk gezien.

R: Dat is best zorgwekkend toch? In een wereld die steeds meer transparant is en in- en externe netwerken in elkaar overvloeien?

S: Ja zeker! Volgens mij is een basisles communicatie op een hogeschool of universiteit dat het intern allemaal goed moet lopen wil dat extern ook goed gaan. En ik vind het verder ook verbazingwekkend dat veel professionals op allerlei weblogs de mond vol hebben van merkwerkers, internal branding, medewerkersambassadeurs, etc. Maar wellicht zijn deze professionals geen lid van het CommunicatiePanel ;-)

R: Wat natuurlijk wel de vraag opwerpt hoe representatief de uitkomsten van dit onderzoek zijn? Eerlijk gezegd komt dat op mij niet heel sterk over… Kun je daar iets over zeggen?

S: Het is ook nog niet heel representatief, omdat er 538 communicatieprofessionals lid zijn van het Communicatiepanel, en dat is natuurlijk veel te weinig. Maar, als onderzoeker weet ik dat dit eigenlijk bij al dit soort onderzoeken een probleem is. Ook van andere organisaties en clubs die een onderzoek uitvoeren. Vaak worden de mails of aankondigingen van een online onderzoek in een of enkele bepaalde netwerken uitgestuurd, waardoor je maar een kleine groep mensen bereikt. En, als panel moet je natuurlijk ergens beginnen. We willen graag groeien, zodat we de discussie over representativiteit niet bij elk onderzoek hoeven te voeren ;-)

R: Maar toch… wat kunnen we met dit onderzoek als het ‘niet heel representatief’ is? De valkuil is dat het dan toch meer een gimmick bij een congres is (sorry…). Het roept heel veel vragen op, die niet worden beantwoord. Deze vind ik bijvoorbeeld ook interessant: Bij het verschil tussen jong en oud noemt 20% de visie op het vak. Waarin verschilt die dan? De meest gekozen oplossing is samengestelde teams en opvallend: maar 11% kiest voor ‘bijscholing voor oudere generatie betreft social media en nieuwe communicatietrends’. Zou bijscholing dan niet nodig zijn?

S: Je mag kritisch zijn, dat ben ik zelf ook, en ik ben het met je eens dat sommige uitkomsten juist meer vragen oproepen dan antwoorden. Dat kun je dan als een gimmick bij een congres beschouwen, maar ik zie het zelf als een opstap om hier in een vervolgonderzoek juist in verder te gaan. En misschien moeten we mensen eens uitnodigen om te komen praten over deze tegenstrijdige uitkomsten, dus interviews in plaats van een elektronische enquête.

R: Dat kan ik natuurlijk alleen maar toejuichen, want ik denk dat velen met mij wel nieuwsgierig zijn geworden… Over vervolgonderzoek gesproken: wat zijn de plannen binnen Logeion en wat is jouw betrokkenheid daarbij?

S: Er is een research agenda, waarbij het de bedoeling is om elk jaar een aantal onderzoeken uit te voeren. Mijn rol is nieuw hierin, en ik wil me er sterk voor maken het panel verder uit te breiden en er dus bekendheid aan te geven, en om kritisch naar de onderzoeksvragen en analyses van de resultaten te kijken.

R: Wat hoop je dat dat op gaat leveren? Wat zou je ons vak willen geven?

S: Inzicht in wat de communicatieprofessionals die bij kleine en grote organisaties en ook overheden werken bezighoudt. Hoe zij hun vak zien, wat ze doen en hoe ze over trends nadenken. En ik bedoel hiermee de mensen die echt als communicatieprofessional hun werk doen. Om deze mensen voor het voetlicht te krijgen in deze wereld van weblogs waar veel over het vak wordt geblogd (ik doe daar zelf aan mee), maar waarbij die kennis volgens mij niet altijd aankomt bij de professionals die ik in het begin van deze alinea beschrijf.

R: Dat is een mooi streven :-) Heb je – naast je oproep om lid te worden van het communicatiepanel – nog een vraag die je wilt stellen aan onze #dncp-community alhier?

S:  Nou, ik ben benieuwd of de #dncp-communityleden zich herkennen in de cijfers die wij hier beschrijven en bediscussiëren. Wat vind jij belangrijk in je werk? Wat is jouw kracht? Is dat wat hierboven vermeld staat of juist iets heel anders?

R: Ok, dankjewel Suzanne voor je tijd en toelichting op het onderzoek! Benieuwd naar de reacties :-) Reageer op het blog of twitter mee met #dncp!

1 reactie op “Over ‘De kracht van communicatie’: meer vragen dan antwoorden?

  1. Ik heb de cijfers van de verdeling van de respondenten over de verschillende functieniveau’s in het panel ontvangen:
    Communicatiemedewerker 8%
    Communicatieadviseur: 56%
    Communicatiemanager 26%
    Communicatiedirecteur 7%
    Overig 4%

    De respons per functieniveau komt dus overeen met bovenstaande verdeling. Dit betekent dat de communicatiemedewerker zwaar ondervertegenwoordigd is in het panel. Dus: meld je aan op communicatiepanel.nl.