Nieuwe overheidscommunicatie: welke bronnen inspireren jou?

R: Goedemorgen Marije!
Voorstel voor vandaag: eens kijken welke handvatten de officiële gremia geven voor moderne overheidscommunicatie? Het lijkt me wel zinnig eens te kijken wat er allemaal sinds de commissie Wallage is gebeurd. En wij willen dingen veranderen, dus wat is er al concreet beschikbaar? Of is dit te taai/saai?

M: Was ik eindelijk! Onderwerp wel wat taai inderdaad. Misschien leuker om te kijken wat wij denken dat nódig is aan handvatten?

Al gaat er bij mij dan ook niet meteen van alles ratelen :) Ik denk dat we jouw vraag kunnen nemen als startpunt. Ik had donderdag daarover een ontzettend leuk gesprek met Gerald Morssinkhof. Hij is bezig met het verdiepen van het vakgebied, omdat hij vindt dat nu Betteke van Ruler de structuur aanbracht, we toe zijn aan minder oppervlakkigheid en meer onderbouwing. Hij is daarom bezig met het in kaart brengen/verkennen van de veranderende context van het vak (daar raakt hij #dncp) én met het verdiepen van het vak door kennis en theorieën uit bijvoorbeeld de gedragswetenschappen erbij te halen. Dat zijn volgens mij handvatten waaraan behoefte is wanneer we het communicatieplan het raam uit gooien. Want de vraag die dan oprijst is: wat hebben we dan nog aan basis?

R:  Klinkt interessant! En ik word wel blij van een opmerking als dat we toe zijn aan ‘minder oppervlakkigheid’. Je kent mijn stokpaardje: maak het concreet! Goed om te zien dat het onderwerp binnen het hoger onderwijs wel op de agenda staat. Zo is Christine Bleijenberg bij de Hogeschool Utrecht in samenwerking met de gemeente Almere bezig met een onderzoek naar ‘ontwikkeling en implementatie van een wetenschappelijk gefundeerd instrument om in beeld te brengen hoe communicatief de gemeentelijke organisatie is’. Wij hebben van haar ook een uitnodiging om hierin mee te denken (die ik uiteraard van harte heb geaccepteerd!).

Dit zijn al twee mooie bronnen die de toekomst verkennen en concrete vertaling proberen te maken. Mijn vraag is eigenlijk in hoeverre communicatieadviseurs binnen de rijksoverheid van hun ‘eigen gremia’ mogen verwachten zulke bronnen aangereikt te krijgen. Het valt mij bijvoorbeeld op dat op rijksoverheid.nl het een en ander te vinden is over overheidscommunicatie en er ook een actief programma is voor innovatie van (rijks)overheidscommunicatie. Bij de koepels VNG en IPO wordt het onderwerp ‘Communicatie’ niet eens genoemd. Of is het helemaal geen taak van zulke clubs om hier richting in aan te geven? (Ben trouwens ook wel erg benieuwd hoe vakgenoten hier over denken!)

M: Natuurlijk is het hun taak. Ik ben nu even op zoek naar wat wij hier al kunnen verkennen, nu. Want dat er veel kennis onbenut blijft in het communicatievak, is evident. Gerald geeft onder meer de masterclass Congruente overheidscommunicatie. Daarin leer je het volgende

  • je hebt het inzicht en de argumenten waarom de huidige overheidscommunicatie minder effectief is.
  • je maakt kennis met een nieuwe aanpak van de overheidscommunicatie.
  • je beseft het belang van immateriële waarden als eerlijkheid, geloofwaardigheid en vertrouwen in de overheidscommunicatie.
  • je maakt kennis met een nieuwe werkwijze van overheidscommunicatie en kan deze in je dagelijkse praktijk toepassen.

Gisteren ook weer een mooi gesprek met iemand die bij een gemeente werkt, als woordvoerder. Daar was de conclusie: de afdeling communicatie kan in zijn eentje geen organisatieproblemen oplossen. Maar de afdeling communicatie is wel vaak de boodschapper van het nieuws dat er iets moet veranderen. Omdat uit het gesprek ‘buiten’ blijkt dat er iets aan de hand is. Dan moet de communicatiemanager met zijn of haar collega’s op managementniveau een probleemdossier aanpakken, zowel in het primaire proces als in de communicatie. En laat communicatie dan vooral de rol van ‘spiegel voorhouden’ hebben, en niet van spindoctor. Daaraan ontbreekt het echt, is mijn stellige overtuiging. Bij gemeenten zijn het vervolgens de bestuurders die met de vuist op tafel gaan, maar dat veroorzaakt vooral strovuur, en geen structurele verandering; daarvoor heb je echt de ambtelijke top nodig. Het gaat dus om de samenwerking (ja, het lerende gesprek) tussen de communicatiemensen en de rest van de organisatie.

R: Nou, wat weer leuk is aan deze chat dat ik weer direct een andere kant opdenk dan waar ik mee begon :-) Volgens mij moeten we toch binnenkort maar eens die bijeenkomst organiseren die we al zo lang wensen! En dan de mensen die we tot nu toe noemen in onze chats uitnodigen en met alle aanwezigen op zoek naar de antwoorden op dit soort vragen. En wat we nu per direct kunnen doen is wijzen op enkele interessante bronnen. Ik moet zeggen dat ik ook niet besefte dat op rijksoverheid.nl toch regelmatig een interessant document over overheidscommunicatie wordt gedeeld. De laatste tijd bijvoorbeeld veel over de netwerkende overheid (dat moet jou toch aanspreken!).

En ik zou van onze vakgenoten graag willen horen wat zij op dit moment interessante bronnen vinden als het gaat om vernieuwende overheidscommunicatie?

M: Het bewijst toch maar weer eens dat dingen op papier zetten en online zetten niet voldoende is. Dat voorspellende Droste-effect (hoe je een project aanpakt intern voorspelt hoe je het buiten gaat doen) blijkt hier ook weer eens op te gaan: het gaat om het gesprek :) Een bijeenkomst lijkt me dus heel goed. En doorgaan hier, en overal het gesprek op gang brengen over de nieuwe rol van de overheidscommunicatieprof.

R: Misschien moeten we het hier vandaag gewoon even bij laten? Dus nu een (kort) lijstje maken van bronnen die ons inspireren en vragen om aanvullingen?

M: Prima! Ik breng dan dus meteen die twee boeken van Gerald in. We hebben natuurlijk ook onze boekentips op www.dncp.nl nog!

R: Zullen we onze nieuwe boekentips er maar bij zetten dan? ;-) Zal ik de boekenlijst updaten en doe jij het blog? Of andersom? Of zal ik het allebei even doen, zodat jij lekker met Bo naar buiten kan?

M: Oe, dat laatst klinkt heerlijk, want Bo breekt inmiddels de box af….

R: Ja, is goed joh. Ga lekker genieten!

M: Dank, tot volgende week!

R: Deze week dus 2 vragen aan onze vakgenoten:

  • Wat vind jij inspirerende bronnen voor vernieuwende overheidscommunicatie?
  • Vind jij dat koepels als VNG, IPO en Voorlichtingsraad een rol hebben in het aanreiken van zulke bronnen (of zelf zo’n bron zouden moeten zijn)?

2 reacties op “Nieuwe overheidscommunicatie: welke bronnen inspireren jou?

  1. Voor mij was het boek ‘The Conversation Company’ van Steven Van Belleghem inspirerend. ik vroeg me af of je die principes kunt toepassen op de overheid en wat dat dan betekent voor overheidscommunicatie: http://bit.ly/QncoHN .

    De mondige, kritische burger stelt andere eisen aan de overheid. Overheidscommunicatie moet anders. De rol van de communicatieverantwoordelijke verandert; er ontstaan nieuwe rollen: http://bit.ly/UMQDhA

  2. Vooral je blogs erover zijn fijne aanvullingen Paul! Die inspireren mij dan weer :). Die “communicatieschizofrenie” waar je over spreekt (dat je het op twitter hip doet maar je eigen website bar en boos is) is ook iets waar Renata vaak op hamert. Goed “zenden” is ook nodig en niet per se simpel.

    Voor mij is in elk geval duidelijk dat communicatieprofessionals bij de overheid niet alleen veel meer moeten weten van communicatie anno nu, maar ook veel meer moeten weten van het primaire proces dan nu vaak het geval is.

    Om bij conversaties over beleid van toegevoegde waarde te zijn, moet je je goed verdiepen in het beleidsonderwerp én in de mensen die erover zouden willen of kunnen praten, en aansluiten bij de manier waarop zij dat willen doen. De communicatieprofessional, de bestuurder, de vakambtenaar, soms de “frontofficemedewerker” en natuurlijk de betrokken mensen in de ‘buitenwereld’ kunnen het alleen maar goed doen wanneer ze teamwork leveren. Dat schrijf jij ook in je blog, en daar kan ik het dus alleen maar van harte mee eens zijn!

    Maar “social media managers” (of dat nu bij de overheid is of elders), daar voel ik eerlijk gezegd niet zo veel voor, omdat we dan het middel sterk centraal stellen. Het blijft een instrument, immers. Een instrument dat wel veel teweeg brengt, dat wel, maar het instrument zelf hoef je niet los van de rest te ‘managen’, toch? Of begrijp ik jouw blog dan verkeerd?