Nieuw! De Reflectieve Communicatie Scrum™ van Betteke van Ruler

Vandaag een soort van primeur in onze chat! Na een onwijs leuk gesprek vorige week met Betteke van Ruler mogen we hier haar nieuwe communicatiemodel presenteren: de Reflectieve Communicatie Scrum. Want het communicatieplan mag dan wel de prullenbak in, maar wat komt daarvoor in de plaats?

Betteke deelt nu dit vernieuwende, maar goed doordachte model met onze community met de vraag aan ieder het aan de praktijk te toetsen en zo samen te vervolmaken! In bèta dus :) Wij bespreken het alvast. Enthousiast, maar kritisch (jullie kennen ons zo langzamerhand)…

Betteke van Ruler (beeld door Sjaak Ramakers)

Betteke van Ruler presenteert haar nieuwe communicatiemodel – in bèta!
Foto: Sjaak Ramakers

R: Marije, zullen we eerst een poging doen uit te leggen hoe die Reflectieve Communicatie Scrum werkt? Vertel jij het eens in je eigen woorden!

M: Ik denk dat ik eerst maar wat vertel over Scrum dan. In mijn ogen heeft Betteke van Ruler een aantal kernpunten van de Scrum-methode gepakt (van oorsprong uit de softwareontwikkeling, op scrum.org kun je nog meer lezen). Die methode legt ze die nu naast de praktijk van het vakgebied communicatie om te kijken waar dat kan helpen om dat vermaledijde communicatieplan het raam uit te gooien. Ik was er blij door verrast. Mijn man is softwareontwikkelaar en daardoor lees ik al een aantal jaar over scrum, maar gek genoeg was ik nooit op het idee gekomen om het eens om te vormen voor ons vakgebied.

Wat ik het fijnst vind, is dat Scrum gaat over een vloeiend proces, lerende en ‘dedicated’ teams en over ‘iedereen die ertoe doet aan tafel’. Agility, wendbaarheid, is het doel. Heel erg mooi dus voor de communicatiefunctie.

In het kort betekent Scrum: dat je met elkaar een doel, een ambitie formuleert, en dat je een werkwijze hanteert die je de ruimte geeft om dat doel steeds te herijken, aan de omgeving, of op grond van testresultaten. Resultaatgedreven werken, met korte iteraties om steeds te kijken of iedereen nog doet wat nodig is. Op die manier wordt software gemaakt, maar ook steeds vaker andere dingen. Beleid bijvoorbeeld.

Scrum is een werkwijze met allerlei ‘rituelen’, routines en duidelijk omschreven rollen. En ik denk dat fundamentalistische scrummers van alles vinden van de manier waarop andere vakgebieden de methode niet juist hanteren. Ik denk we vooral moeten kijken: waarom zijn die softwareontwikkelaars ooit overgegaan van ‘waterval-ontwikkeling’ (ver vooruit grote dingen plannen en dan met zijn allen het proces in storten tot je beneden bent) naar Scrum.

Bijvoorbeeld: ze kwamen erachter dat er door projectmatig “kop-staart-werken” heel veel goede mensen vaak niets zaten te doen, omdat ze op elkaar moesten wachten. Dat kost geld en lol in het werk. En ik moest meteen denken aan de tijd die het kost om communicatieplannen te schrijven :) Met Scrum werk je aan duidelijke kortetermijndoelen en doe je allemaal het maximale in een afgebakende tijd.

Maar nu heb ik het dus nog niet echt gehad over het model van Betteke, haha! Nu ja, ik denk dat het voor mensen die niet weten wat Scrum is wel goed om een beetje te weten wat het min of meer is voor we gaan kijken wat zij er dan van maakte.

Dit is de schematische weergave van haar model (en onderaan dit artikel staan links naar nog meer uitleg).

Reflectieve Communicatie Scrum™

Jij hebt er ook al goed naar gekeken, kun jij kort vertellen hoe Bettekes nieuwe communicatieteam te werk gaat?

R: Nou, in ieder geval als een team ;-) Ik ben ook erg blij verrast dat ze met dit model komt. Ook ik heb – als ervaren projectmanager – nooit de klik gemaakt tussen projectmethodieken en communicatieaanpak. De klassieke projectaanpak – de watervalmethode – is erg lineair en vergelijkbaar met het communicatieplan ‘oude stijl’. Ik roep al heel lang dat een flexibele aanpak nodig is en dat is precies wat Betteke nu introduceert.

Wat mij erg aanspreekt is te beginnen met het vaststellen van de ‘ambitie’. Een mooi woord, omdat het effect van je communicatieinspanningen nooit direct te voorspellen is. De sprints in het traject geven je de gelegenheid je aanpak continu te evalueren en bij te stellen, maar wel op een gestructureerde manier! Door de opdrachtgever nadrukkelijk in het proces mee te nemen kom je uiteindelijk bij een gedeeld (ik zou bijna zeggen: samen doorleefd) resultaat, dat dus eigenlijk nooit kan ‘tegenvallen’. In de woorden van Betteke: “En ten slotte de performatieve accountability, het tonen van wat het project oplevert. Die wordt gemakkelijker omdat in het model is meegenomen dat je regelmatig met de opdrachtgever en andere betrokkenen overlegt of je aanvankelijke ambitie nog wel de juiste is. De ‘outcome’ aan het einde is dus een tijdens de rit onderhandeld resultaat.”

Erg goed aan deze aanpak vind ik inderdaad de betrokkenheid van alle benodigde disciplines. Dat lijkt een antwoord op de door ons zo verfoeide scheiding tussen (strategisch) advies en uitvoering.

En het laatste dat mij erg aanspreekt: denken in interventies in plaats van in middelen (hoera!).

Tot zover de elementen die mij in beginsel heel enthousiast maken. Ik heb ook wel een paar bedenkingen, voor zover dat kan met een model dat nog experimenteel is en op dit moment voorzichtig in de praktijk wordt getoetst.

M: Ik heb even meegeschreven met je, met een aantal dingen die ik nog wel zou willen aanvullen. Daarna wil ik iets meer horen over jouw vragen over het model!

Allereerst: de werkwijze van Scrum legt de nadruk op de dingen die concreet zijn en (dus) goed te plannen zijn. Dat vind ik goed, ook voor de communicatieafdeling. Bijvoorbeeld: Iemand zegt: “er zou betere informatie moeten komen rondom de WMO”. In de sprints komt dan de schrijver van de (web)teksten in de gelegenheid om direct aan te geven hoeveel tekst/artikelen/webartikelen hij kan maken in de komende drie weken. Dan is meteen duidelijk wat er gaat gebeuren, wie het gaat doen, en wanneer dat af is. Hetzelfde voor ‘draagvlak creeëren’, haha! Ga maar bedenken wat je daarvoor dan concreet gaat doen, wie dat doet, hoeveel tijd dat kost, wanneer het ‘af’’ is (in scrum is de “Definition of Done” heel belangrijk, in ons vak ook best goed om wat langer bij stil te staan).

Waar ik echt blij van word, is dat Scrum als basis heeft: kennis delen, en lerende teams hebben. Van elkaars werk op de hoogte zijn (en goed ook). De adviseur en de webmanager, de woordvoerder en de redacteur, allemaal. Fijn, en veelbelovend als het nieuwe communicatiemodel dat ook als uitgangspunt heeft. Daarop wil ik Bettekes model nog wel aanvullen!

En last but not least: de klant zit aan tafel, en als hij niet letterlijk aan tafel zit, dan is de de product owner (een van de belangrijker rollen bij Scrum) zijn vertegenwoordiger. Hij bepaalt uiteindelijk de planning en prioritering.

Ken jij het Agile Manifesto? Dat staat aan de basis van Scrum en Betteke citeert het ook in haar presentatie over haar model. Het zinnetje aan het eind is veelzeggend: het is geen revolutie, maar een verandering waarbij we het oude behouden.

  • Individuals and interactions over processes and tools
  • Working software over comprehensive documentation
  • Customer collaboration over contract negotiation
  • Responding to change over following a plan

That is, while there is value in the items on the right, we value the items on the left more.

Hoe zouden we ‘Working software’ voor de communicatieprof vertalen? “Conversie” boven communicatieplan? Die is lastig hè? Nu jij weer!

R: Betteke heeft het als volgt vertaald: “ Functionaliteit boven doelstellingen” Maar misschien zou ‘Het realiseren van ambitie boven doelstellingen’ beter zijn? Of ‘het kiezen van de juiste interventies boven het realiseren van middelen’?

M: Hmm, nee, dat gaat volgens mij niet de kant op die nodig is. De lol van ‘werkende software’ bij scrum is namelijk dat je meteen iets kunt laten zien en kunt testen. Volgens mij is het dus: interventies plegen boven interventies opschrijven :) of zo. En dan testen!

R: Of gedragsverandering boven bereik?

M: Ook mooi, maar ik wil eerst juist graag dicht bij het origineel blijven, omdat die zinnetjes voor de ontwikkelaars echt een andere manier van werken hebben veroorzaakt. Iets werkends moeten opleveren in drie weken was voor veel ontwikkelaars vaak ondenkbaar; nu is het logisch. Dat effect moeten de vertalingen naar ons vakgebied ook hebben. Dat je het niet meer in je hoofd haalt om een communicatieplan te schrijven in plaats van een uitnodiging, tekst, webtekst, voorstel voor speech, vraag aan beleidsman, een evenement plant, of welke interventie je ook maar juist acht.

R: Misschien moeten we bovenstaande discussie even achterwege laten en volstaan met de vertaling van Betteke? Anders gaat het voor niet-scrummers misschien beetje teveel de diepte in en wordt het teveel definitie-kwestie? Wel een belangrijke, maar misschien niet voor nu?

M: Ik denk dat het wel leuk is om juist op een paar punten wel zout op slakken te leggen, zodat we laten zien dat je hier echt niet over een nacht ijs moet gaan én het niet zomaar een modelletje is, maar echt een aanzet tot een andere manier van werken als gevolg van een paar zinnetjes in een manifest?

R: Mag ik nu vertellen waar ik nieuwsgierig naar ben bij toetsing in de praktijk?

M: Graag! Jij zit bij zo veel afdelingen die worstelen dus daar moet jij echt meteen veel van kunnen zeggen! Benieuwd!

R: Ok, belangrijke aarzeling. Betteke heeft zich heel erg verdiept in allerlei modellen, waaronder Scrum. Jij en ik zijn bekend met deze methodiek, dus kunnen de relatie snel leggen. Maar hoe kijken andere communicatieprofessionals daar tegenaan? Is het een model dat je redelijk snel kunt doorzien? Of moet je dan eerst een certified Scrum master zijn?

M: O, ja, die is zeker belangrijk. Ik kan alleen maar zeggen: vraag het de softwarebureau’s/teams die ermee aan de slag zijn gegaan en inderdaad trainingen deden en elkaar hebben getraind: je hele manier van werken herzien en superstrakke routines en rollen invoeren, dat betekent nogal wat. Ik vind het dus een terechte vraag, en denk tegelijkertijd: het moet tóch. Misschien niet precies zoals we nu denken, maar wel ongeveer. Lees in elk geval het wikipediaartikel eens, of praat eens met iemand van je webbureau (die doen vast ook Scrum).

R: Een tweede aarzeling is het ‘formaliseren van flexibiliteit’. Dat klinkt goed, zeker voor communicatieprofessionals die houden van structuur (zoals ik) of die op zoek zijn naar een andere vorm van regie. Maar… de grote valkuil van elke projectmethodiek is dat deze niet zaligmakend is voor het welslagen van het project. Je kunt bijvoorbeeld een projectplan volgens Prince2 invullen en er toch een soepzooitje van maken. Ik denk dat de methodiek maar 10% bijdraagt aan het succes en de rest bestaat uit ervaringen en vaardigheden van de projectleider. Hoe kijk jij daar tegen aan, is dit teveel een open deur? Want hetzelfde geldt natuurlijk voor het good old communicatieplan…

M: Allereerst denk ik: scrum is meer cultuur dan structuur. Aan de basis staat het lerende team dat aan de slag is. Het is veel meer een werkwijze dan een projectplan. Het zijn meer steeds terugkerende routines dan “stappen” in een planning. En het allerbelangrijkste in mijn ogen: door de overlegroutines (liefst dagelijks, en heel kort, 15 minuten!) en de nadruk op kennis delen denk ik dat je het niet kunt vergelijken met “projectmatig werken”, maar moet je het meer vergelijken met systeemdenken en teamleren.

R: Okay, hoewel het model van Betteke wel suggereert dat elk communicatietraject een project is ;-)

M: Dat is ook wat ik haar voorstelde: wat nu als we jouw nieuwe model leggen op het gewone doorlopende werk van de afdeling en ons juist niet op projecten richten? Dan gaan we misschien wel veel geïntegreerder kijken naar communicatie en de waarde ervan voor het primaire proces. Maar daar is het denken net pas over gestart, dus dat komt gewoon nog! Laatste vraag!

R: De laatste is een twijfel die we volgens mij beiden delen. Als je echt interdisciplinair werkt (zoals de bedoeling is bij de scrum-methodiek), wie heeft dan de lead? Is het dan vanzelfsprekend dat Communicatie leading is (maw de Scrum-master is)? Of zou dit juist beleid moeten zijn, waarbij Communicatie aanschuift als een van de disciplines? Hoe kijk jij daar tegenaan?

M: Voorop: bij Scrum is er het prettige onderscheid tussen de Scrum Master, die het proces regisseert, en de Product Owner, die de prioriteiten bepaalt. Die rollen worden niet gecombineerd. Ik zou de Scrum Master niet per se ‘leading’ noemen, dus. Deze vraag is iets waar we ook al met Betteke even over mailden. Ik denk dat uiteindelijk het primaire proces leidend is, en de communicatieprof of -afdeling daarbij aansluit. Daarmee voorkomen we te allen tijde het ‘doel op zich’-werk én geven we volgens mij meer invulling aan communicatie in het hart van beleid. Maar dat is niet waar het model van Betteke over gaat, daar schuift beleid aan bij communicatie, voor zover ik dat nu zie. Dat lijkt mij misschien niet eens wenselijk en in elk geval ‘politiek’ niet haalbaar.

R: Dus eigenlijk zou het de Reflectieve Beleid Scrum moeten worden? @Betteke: sorry, we weten dat je het hier grondig mee oneens bent!

M: Ik denk het wel, eigenlijk. Of nee, toch niet. Het zou moeten gaan over de ambities van de organisatie. Ook ‘beleid’ is een middel. We moeten maar eens kijken wat dan het ‘ding’ is in organisaties dat ‘het product’ is. Misschien is dat soms wel gewoon communicatie. Maar niet altijd? Haha, hier loop ik even vast!

R: Nou, dat is een mooi moment om te vragen wat de eerste indruk is van de lezers van #dncp?

Welke elementen van het model doen meteen jullie hoofden tollen? Waar haak je meteen op aan? Waar heb je grote vraagtekens bij? Laat het ons weten in de reacties. En Betteke leest mee!

Meer weten over de Reflectieve Communicatie Scrum ™? Lees dan:

59 reacties op “Nieuw! De Reflectieve Communicatie Scrum™ van Betteke van Ruler

  1. Bij de afdeling Communicatie & Kabinet van de Gemeente Zaanstad (waar ik een opdract uitvoer) lopen geen gecertificeerde Scrum-masters rond, maar we zijn er wel voorzichtig aan gestart met het uitproberen van de Reflectieve Communicatie Scrum ™ op een actueel dossier. Het is nog allemaal maar net begonnen, dus het is nog te vroeg om er al echt een oordeel over te kunnen aangeven. Hoe dan ook: het kortcylische en refelctieve spreekt aan, zeker in combinatie van het steeds koppelen aan de behaalde resultaten en de impact op de omgeving.

  2. Beste Renata & Marije,

    Goed dat jullie dit vraagstuk voorleggen. Dat je met deze werkwijze als communicatieprofessional kort op de bal zit, is duidelijk. Ook lijkt het me de ultieme manier om samen met je klant of interne opdrachtgever telkens de verwachtingen en outcome bij te stellen en daarover afstemming te zoeken. Met een belangrijke kanttekening: het ‘ontzorgen’ van je klant er niet meer bij. Die klant is nu ook op alle fronten – strategisch, tactisch én operationeel – deelgenoot van het proces. En moet zich ook frequent onderwerpen aan deze strakke deadlines en wordt geacht op diverse momenten ‘de tussenstand’ te beoordelen. Sterker nog, hij heeft als ‘productowner’ een regierol. Zit die opdrachtgever daar altijd op te wachten? Ik denk het niet. Die wil gewoon een goed eindproduct.

  3. Goeie aanvulling, dat ontzorgen. De product owner kan (daarom) ook de klant “slechts” vertegenwoordigen. Vaak wordt die rol door een account-achtig type ingevuld (met de aantekening dat dat dus voor een goed eindproduct niet de ideale situatie is!)

  4. Voor de duidelijkheid: ik realiseer me dat “de ideale situatie” niet bestaat. Het is echter wel goed om te kijken in hoeverre je werkwijze recht doet aan die ideale situatie. Wanneer je constateert dat je product er beter van wordt als er vaker pas actie wordt ondernomen na een lerend gesprek over wat die actie zou moeten zijn, dat is minder klant/opdrachtgever aan tafel dus een niet-ideale situatie waar je je rekenschap van moet geven in je beslissingen. Dat zorgt voor andere besluiten dan wanneer je je dat niet steeds realiseert.

  5. En Jan Jelle, ik hoop erg dat jullie allemaal gaan delen waar je tegenaan loopt! Juist de dilemma’s die ontstaan zijn voor ons vak extreem waardevolle input! Cool hoor, dat je ermee aan de slag bent! Ik wil graag eens komen kijken bij de start van een sprint, mag dat?

  6. Complimenten voor de leuke vorm waarin jullie dit model bespreken.

    Wat me aanspreekt, is het teamwerk, de samenhang tussen de opdrachtgever en het comteam en vooral ook ‘interventies plegen boven interventies opschrijven’ zoals jullie het noemen. ‘Dat je het niet meer in je hoofd haalt een communicatieplan te schrijven in plaats van een uitnodiging (etc)….’ Hear hear. Het heeft me jaren gekost om bij diverse afdelingen waar ik interimmanager was iets dat lijkt op deze werkwijze tussen de oren te krijgen. Had ik dit model eerder gehad, dan had ik daar wellicht wat minder moeite mee gehad. Heel slim om de scrummethode uit de ICT te vertalen naar ons vak.

    Wat ik mis, is de stap van analyse naar concept en strategie. Dat is de stap waar comprofs zoveel moeite mee hebben. Waardoor ze hun pretentie van strategisch adviseur te zijn, zo vaak niet waar maken. Wellicht hoort het niet thuis in dit model maar ik noem het toch hier omdat het consequenties heeft voor dit model. Waarom doe je bepaalde interventies? Hoe maak je waar dat deze interventies oplossingen zijn van het probleem waarmee een opdrachtgever bij je komt? Wordt daarin voorzien door de tussentijdse evaluaties direct na de ‘sprints’? Dan zou de evaluatielus nog verder terug moeten gaan, tot in de analysefase. Of begrijp ik hier het model niet goed?
    Wb jullie discussie over beleid en communicatie: is het gewenste ‘product’ met name bij overheidsorganisaties niet vaak gedragsverandering waarbij beleid en communicatie manieren zijn om die verandering te bewerkstelligen? Daarmee kan Bettekes model heel goed reflectieve communicatie scrum blijven heten en kan je voor beleid een soortgelijk model opstellen.

  7. Lydia, wat een geweldige aanvullingen en vragen!

    In elk geval is het ‘waarmaken’ een onderdeel van de sprint; je gaat immers die voorgenomen interventie ook daadwerkelijk plegen en dan gezamenlijk kijken wat er gebeurt.

    En ook gaat dit model, volgens mij, inderdaad uit van professionals die hun vak beheersen. Die dus weten hoe ze die stap moeten zetten, wat ervoor nodig is om dat te doen.

    Is jouw vraag over die stap van analyse naar concept/strategie dan nog steeds aan de orde?

    Ik vraag dat, omdat we in deze werkwijze niet problemen van de aard van ‘ik zit met iemand aan tafel die zijn vak niet beheerst’ oplost. Dat doet immers geen enkel model. Het heeft mijns inziens dan ook geen zin om te verkennen of we een model kunnen verzinnen dat dát probleem oplost..! Daar is weer een ander gesprek voor nodig.

    Maar misschien begrijp ik jouw vraag weer anders dan je hem bedoelt hoor!

    Misschien kun jij uit jouw jarenlange ervaring een praktijksituatie schetsen die het verduidelijkt? Dan kunnen we gezamenlijk verkennen of deze werkwijze een oplossing is (of kan zijn) voor dat probleem?

    Ik ga nu lekker weekend vieren met mijn gezin, maar we komen hier zeker nog op terug, benieuwd dus naar je antwoord (maar zonder haast :))

  8. Aanvullend, na een gesprek over de scrummethode met mijn ICT- kenner/ echtgenoot. Deze methode is bedoeld voor de uitvoeringsfase, voor het bouwen van ICT- oplossingen, bedoeld om de kosten in de klauw te houden en om een iteratie in te bouwen. Toegepast op ons werk: het model werkt in de uitvoeringsfase, niet om te reflecteren op uitgangspunten. Daarmee zeg ik vermoedelijk niets nieuws voor jullie maar voor mij was het verhelderend. De strategiefase gaat hieraan vooraf. Dus het strategisch communicatieadvies (in ons comjargon bedoelden we dat immers vaak als we het hadden over een complan, of op zijn minst was dat er een belangrijk onderdeel van) blijft nodig. Of zie ik dit verkeerd/te beperkt?

  9. Geweldige discussie. Er wordt vaak geroepen weg met het com.plan zonder dat er een alternatief wordt geschetst. Diepe buiging voor Betteke met deze nieuwe invalshoek. Wat mij vooral aanspreekt zijn de verschillende vormen van accountability die onderdeel uitmaken van dit model. Niet alleen de focus op meten eindresultaten, want het is toch verrekte lastig puur het effect van communicatie inspanningen te meten, aangezien alles om ons heen continu verandert. Deze werkwijze kan helpen meer erkenning en draagvlak te krijgen voor ons nooie vak! Ik had eerlijk gezegd nog nooit gehoord van de Scrum methode, maar ik krijg er wel meteen een gevoel bij (dat wordt bevestigd als ik er meer over lees). Woorden als co-creatie en flexibiliteit, daar wordt ik vrolijk van. Omdat er ook duidelijk over visie en prioriteiten wordt gesproken zie ik het niet alleen als een uivoeringsmodel. De vraag wie in de lead is vind ik minder interessant, dit kan mijns inzien per situatie verschillen. Context is bepalend, wellicht dat nog in een cirkel om het model heen kan worden gelegd.
    De vraag die mij nu vooral als manager van de opleiding Communicatie het meeste bezighoudt is: hoe kunnen we inpassen in de onderwijssetting? Vraagt ook voor het onderwijs zeker meer flexibiliteit. Tips van harte welkom. Comprofs die dit samen met onze studenten willen uitproberen, van harte welkom! @anitarvdb

  10. Zie dat ik in mijn enthousiasme op mijn tablet wat foute aanslagen heb gemaakt, bijv. nooie ipv mooie en uivoering ipv uitvoering. Sorry, niet echt een goed voorbeeld voor studenten :( Volgende keer zorgvuldiger doorlezen (reflectie op mezelf). Hopelijk kunnen jullie er voor deze keer over heen lezen?

  11. Heerlijk, die mix van verwarring en structuur die de scrum uitlokt. Stick together omdat je weet dat je de kennis uit elkaar kunt trekken. Leuk ook hoe een nieuw begrip weer even energie geeft. Ik vind ‘ambitie’ ook een krachtig begrip als het gaat om het aanspreken van professionals. Voor communicatieprofessionals lijkt me ‘impact’ een sterk motief voor een scrum. Steeds weer als je de koppen bij elkaar steekt stel je de vraag: wat betekent het? Dat is een vraag naar wat je handelen ‘doet’. De scrum staat dan ook niet voor denken, maar voor even stil staan bij wat je kunt doen: de aannames, de afwegingen, de alternatieven wegen om, hoppa, door te gaan met het spel…

  12. Mijn man is geen ICT-er maar econoom. Ik heb daardoor de hele scrum episode gemist. Dat valt mijn man te verwijten maar het is gelukkig niet te laat. Bij eerste bestudering ziet dit model er mooi uit. De focus ligt wel op de uitvoering. Ik ben het eens met Lydia dat er nog een ring met (op zijn minst) analyse omheen gelegd zou moeten worden. De analyse en het vaststellen van de ambitie, van waaruit dit model vertrekt, is een zaak van onze opdrachtgevers waarbij wij vanuit ons vak de discussie daarover kunnen faciliteren en van onderzoeksgegevens kunnen voorzien. In ieder geval goed dat er een nieuw model is om hier verder over na te denken met elkaar. Dank Betteke.

  13. Wat ontzettend leuk om communicatie en scrum zo bij elkaar te zien komen. Ik heb inmiddels (enige) ervaring met het inzetten van scrum in (communicatie)projecten, en zie er goede resultaten van: snelheid, flexibiliteit, overzicht. En ook enthousiasme en gedeelde verantwoordelijkheid bij teamleden. @Carola: ik zie, zo op het eerste gezicht, in concrete projecten vooral een rol weggelegd voor scrum bij het opstellen en uitvoeren van de derde K van Factor C, de communicatiekalender. De eerste twee (krachtenveldanalyse en kernboodschap) leveren dan vooral de strategische input en analyse (user stories?) waar het model mee begint, en waar jij en Lydia terecht op wijzen. Wellicht de moeite waard dit verder te onderzoeken.

  14. Ben altijd blij met nieuwe modellen en manieren die ons werk kunnen verbeteren. Ik volg daarom met plezier de discussie die Marije en Renate hier aanzwengelen. Ik wil graag even terugkomen op de vraag die Lydia Jumelet stelt: is het gewenste ‘product’ met name bij overheidsorganisaties niet vaak gedragsverandering waarbij beleid en communicatie manieren zijn om die verandering te bewerkstelligen? Ik zeg ja, maar dat moge duidelijk zijn. Marije gaat er in haar reactie vanuit dat communicatieprofessionals de kennis in huis hebben om met communicatie gedrag te beïnvloeden (voor zover dat mogelijk is). En dat waag ik te betwijfelen. Wanneer we die kern van ons vak en de daarbij behorende kennis niet scherp voor ogen houden en alleen sleutelen aan de ‘ franjes’ van het vak ben ik bang dat we niet verder komen en de verwarring alleen maar groter wordt. Misschien heb ik de verkeerde kern voor ogen. Ik hoor graag hoe jullie m zien.

  15. Leuk om te zien dat er zoveel belangstelling is voor dit nieuwe model en waardering voor de frisse invalshoek die Betteke biedt.

    @Jan Jelle: ben net als Marije erg benieuwd naar jullie ervaringen, wil je daar over een tijdje in een chat met ons meer over vertellen?

    @Sharon; ik begrijp dat ontzorgen niet helemaal. Ik denk dat juist de grote betrokkenheid van opdrachtgever / klant zorgt voor een beter eindresultaat?

    En aan alle anderen: dank voor de toevoegingen en vragen, die zijn zeker relevant. Betteke zal hier later in de week ook nog op reageren!

    En nu ga ik ook even van de zon genieten :-D

  16. Wat een verademing om te lezen over de scrum en de mooie discussie die hier plaatsvindt. De basisgedachte van dit nieuwe model spreekt mij aan: communicatie als een proces waarin betekenis zich in tijd ontwikkelt. Dit vraagt om voortdurende interactie met je opdrachtgever en het projectteam. Ook moet je het lef hebben om in overleg ambities en keuzes bij te stellen. Een communicatieadviseur die in middelen denkt, gaat het erg moeilijk krijgen met de scrum. Wat nodig is, is een communicatieprofessional die in een coachende rol de communicatie samen met opdrachtgever en projectteam vormgeeft en bijstuurt. Ik vraag mij alleen af: durft de communicatieprofessional het vertrouwde communicatieplan los te laten? En hoe zit het met de opdrachtgever? Die moet meer investeren in communicatie voor het gewenste resultaat. Is hij daartoe bereid of wil hij gewoon een communicatieplannetje? Hoe beweeg jij je opdrachtgever tot de scrum?

  17. Sequentieel plannen, wie doet dat nog, tegenwoordig? En zeker binnen de dynamische wereld van communicatie zou het allang afgeschaft moeten zijn. Mijn probleem met deze scrum is dat het wel heel erg op de realisatie van een project is gericht. Niets mis mee in de operationele fase, maar bij strategische en tactische planning moet je niet té snel willen focussen. Uiteindelijk zul je dan vaak in een onwerkbare, of on-financierbare, situatie terecht komen, en weer helemaal opnieuw moeten beginnen, zodat je veel tijd, én motivatie, verliest. Of pleisters plakken, zodat het hele project van toevalligheden aan elkaar gaat hangen.

  18. @Allen wat en inspirerende methodiek en discussie. Brengt in elk geval weer wat leven in de communicatiebrouwerij. @Amanda ook ik moest natuurlijk gelijk denken aan de combi met Factor C en ben blij met je toevoeging. @Jan Jelle en anderen die al experimenteren met de methodiek: voorbeelden uit de praktijk kunnen ons leren HOE we de methodiek (in zijn geheel of gedeeltelijk) kunnen inpassen en wat dit praktisch voor ons betekent en oplevert. Ik moest opeens denken aan de fantastische Deense serie Borgen. En dan aan de scenes bij TV1 (de televisiezender) waar het team van de redactie dagelijks staand om een hoge tafel vergadert over kijkcijfers EN waarderingscijfers. En op grond hiervan intervenieert. @Betteke ben benieuwd naar je reflectie op de reacties. LEUK!

  19. Het fijne en mooie van SCRUM vind ik dat je een stip op de horizon zet, aan de slag gaat, denkt dat je er op een bepaalde manier gaat komen, en gaandeweg ontdekt dat wat je bedacht had toch niet werkt als gehoopt, en dat je dat dus dan kunt aanpassen. Op papier lijken oplossingen, interventies of ideeën heel leuk, en je hebt altijd te maken met een veranderende omgeving en externe invloed die een situatie beïnvloeden. Dan worden die oplossingen etc anders. En daar gaat het in deze veranderende wereld volgens mij juist om, dat je flexibel om leert en kunt gaan met je ‘plannen’ en deze aanpast aan die ambitie. Ik hou daar van. Schitterend. Uiteindelijk zou dit model er voor kunnen zorgen dat die gedeelde ambitie leidt tot enthousiasme, ontkokerd denken en het halen van doelen (waar gaat het om?). Daar ben ik wel benieuwd naar, of dat zo gaat werken.

  20. Leve de scrum? Ik sta te trappelen hier door toepassen in de praktijk antwoord op te krijgen. Eens wat collega’s prikkelen om een pilot uit te kiezen en gewoon te beginnen. Ik was al enthousiast over Betteke’s werk door haar artikel “Het vak van morgen” in Communicatie Nu. Ben wel benieuwd hoe de scrum zich verhoudt tot de vier c’s (counceling, coaching, conceptualisering en creatie). Gebruik je de scrum vooral bij conceptualisering en creatie?

  21. Jemig, Betteke heeft wel een schot in de roos gedaan, volgens mij, als je ziet op welke aspecten van het communicatiewerk iedereen naar aanleiding van dit model allemaal wil ingaan. Ik licht er eentje uit die mij bijzonder boeit.

    Interessant vind ik namelijk de vraag die Reinder oproept: “Mijn probleem met deze scrum is dat het wel heel erg op de realisatie van een project is gericht. Niets mis mee in de operationele fase, maar bij strategische en tactische planning moet je niet té snel willen focussen.”

    Dat is de vraag: wat betekent het wanneer je sowieso minder ‘in projecten’ gaat werken?

    In de voorgesprekken over het model die Renata en ik met Betteke hadden (dat klinkt heel gewichtig, maar het was een thee-afspraak en een boel mails heen en weer :) is deze vraag min of meer ook aan de orde geweest – in de chat schrijf ik daar ook kort iets over, maar misschien is het nu wel goed om er iets dieper op in te gaan.

    Wat ik het verkennen waard vind, is dat scrum is ontstaan voor softwareproducten die uiteindelijk in ‘maitenance’-modus komen. Onderhoud, dus. Want als je eenmaal een product gemaakt hebt, dan moet het blijven werken. Vergelijkbaar dus met het ‘dagelijks onderhoudswerk’ van de communicatieafdeling? Alles wat we niet ‘projecten’ noemen?

    Dit model lijkt zich inderdaad met name op ‘communicatieprojecten’ te richten. Maar wat gebeurt er nu als we ons primair gaan richten op het ondersteunen met dit model van het ‘dagelijkse onderhoudswerk’ van de afdeling. Wat gebeurt er dan?

    Het zou in mijn optiek meer aansluiten bij het fluïde werken waar zo’n behoefte aan is. Scrum biedt je immers wél de deadlines en routines en duidelijke rolverdeling waardoor projectmatig werken vaak zo prettig is. Het is alleen niet dwingend in de zin dat je al moet weten wát je dan precies over drie maanden gaat doen en wat dat dan oplevert.

    Stappen we af van veel te vaak ‘projectmatig werken’ vanuit de communicatieafdeling, dan kunnen we misschien wel veel geïntegreerder kijken naar communicatie en de waarde ervan voor het primaire proces.

    Ik weet onvoldoende van factor C om hier diepzinnige dingen over te zeggen, dus ik hoop dat degenen die hier meepraten en van die werkwijze veel weten, daar wat interessante dingen over kunnen vertellen!

  22. Ik heb als communicatie manager vorig jaar een cursus scrum gedaan. Het leek mij handig om de uitgangspunten te kennen omdat ik vaak online communicatieprojecten doe. Ook heb ik iets met ICT en vond het interessant om te weten hoe het in de scrumwereld werkt. En last–but-not least, als je weet hoe de methodiek werkt, kun je je in ieder geval door ICT-ers niet meer met een kluitje in het riet laten sturen, zo was mijn gedachte. Geschokt waren trouwens de reacties bij de eerste cursusbijeenkomst. Iedereen vroeg zich af wat ik daar als communicatie manager kwam doen.

    Vanuit wat ik bij deze cursus heb geleerd, heb ik naar het model van Betteke van Ruler gekeken. En om eerlijk te zijn begrijp ik er niet zo heel veel van, maar nu ben ik ook niet zo erg goed met modellen. Ik heb, denk ik, echt meer toelichting nodig, of misschien de verkeerde cursus gedaan ;)

    Als ik denk aan toepassingen voor ons vak, dan is mijn conclusie dat scrum geschikt zou kunnen zijn voor de realisatie van communicatiemiddelen, ofwel concrete eindproducten. Dus een film, website, event, boek, een website, een blog….. Maar ja is dat nu niet ons werk? Is daar een projectmatige manier van werken voor nodig?

    Wat mij heel erg tegenviel van scrum is de mate van vrijheid en flexibiliteit in de methode. De werkwijze is inderdaad meer flexibel, maar realiseer je wel dat het vooral al vaststaat wat er gemaakt gaat worden en aan welke eisen dit voldoet. Voor veel creativiteit onderweg is geen ruimte. En dat is nu juist zo onontbeerlijk in ons vak vandaag de dag.

    Ook is er in de scrummethodiek weinig invloed van de omgeving mogelijk. Alleen met de opdrachtgever van het project wordt gecommuniceerd. En juist in ons vak ga je steeds meer samenwerken met klanten, komt je omgeving steeds meer binnen, worden stakeholders steeds veeleisender en gaat de snel veranderende buitenwereld een steeds grotere rol spelen. En dan ben ik het helemaal met Marije eens, past daar nog wel een projectmatige aanpak van werken bij?

    Nog een tip, mocht je overwegen om te gaan scrummen of een pilot te gaan doen, opleiding is noodzakelijk. Voor alle betrokkenen in het project!

    .

  23. Goed dat er over nieuwe werkmethoden wordt nagedacht – alhoewel ik me afvraag of het gedeelde uitgangspunt klopt: is het wel communicatieplan dood?

    Je zou namelijk verwachten dat het tegenwoordig juist makkelijker is om op resultaat te sturen, omdat we over meer meetgegevens dan ooit beschikken. Misschien wel te veel, nu de analyse er van een apart beroep is geworden.

    Ik zie voor scrum bij communicatieprojectmanagement in ieder geval twee belangrijke beperkingen:

    1. Er zijn erg veel meetings met meerdere personen.
    Het is lastig om deze mensen steeds weer bij elkaar te zetten (al is het maar voor 1 project tegelijk). Zeker omdat de meetings kort behoren te zijn (‘veel gedoe voor een korte meeting’). En omdat je vaak met mensen van verschillende locaties te maken hebt.

    2. Scrum is vooral geschikt voor

  24. DEEL 2 van bovenstaande reactie:

    Scrum werkt vooral als je in sprints aan één doel werkt. Dat is hier niet het geval. Je werkt als communicatieprofessional aan meerdere projecten tegelijk. Als je voor al die projecten steeds moeten scrummen, dan ben je de hele dag aan het overleggen.

    Als bonus signaleer ik ook nog een rollenconflict. Welke rol speel je nu precies als communicatieprofessional in dit model? Een rol als scrummaster ligt op de loer, maar in de praktijk kan dat volgens mij niet. Want de uitvoering is vaak uitbesteed aan bureaus voor wie jij vaak weer de (gedelegeerde) product owner bent. Maar je kunt niet zowel scrummaster als product owner zijn (strikt gesproken).

    Persoonlijk zie ik meer in het verstevigen van projectmanagement met het cyclisch-iteratieve element van scrum: dus gewoon projectmanagement, maar dan strakker sturen en tussentijds evalueren. Want ik denk dat het daar in de praktijk meestal mis gaat.

    En dat is in feite ook wat Van Ruler zelf aangeeft: dat crux van deze methode zijn de tussentijdse evaluaties. Waarom dan een hele nieuwe methode aanmeten, als je met tussentijdse evaluaties en getrouwer uitgevoerde projectmanagement hetzelfde zou kunnen bereiken?

  25. Wow, wat een geweldige chat en wat een fantastische reacties. Door ziekte in de familie kon ik me er in het weekend niet in mengen. Allereerst allemaal heel erg bedankt voor het meedenken in deze bèta-versie van de RCS. Op deze manier stappen we snel over naar een gamma-versie (dit is IBM jargon om aan te geven in welk stadium een product is)! Met velen van jullie heb ik inmiddels persoonlijk contact gezocht, maar er komt ook een openbare reactie aan. Dank, veel dank, met elkaar maken we hier een prachtige methode van, dat weet ik zeker!

  26. Pingback: Betteke chat door over scrum in het communicatievak | De nieuwe communicatieprofessional

  27. Betteke, dank voor deze reactie, en voor de uitgebreide versie. Die hebben we inmiddels op dit blog gezet als apart artikel

    http://dncp.nl/betteke-chat-door-over-scrum-in-het-communicatievak/

    Ik zou iedereen willen voorstellen het feest daarnaar te verplaatsen :) Betteke reageert daar met naam en toenaam (Sharon, Lydia, Anita, Carola, Amanda, Irene et cetera:)) op veel van de bijdragen, dus laat vooral weten wat jouw reactie daarop weer is!

  28. Een boeiende discussie. Ik vind Scrum ook razendinteressant. Ongeveer een jaar geleden ben ik ermee aan de slag gegaan, maar ik ben wat verder afgedwaald van het origineel dan Betteke.

    Wat mij zo fascineerde in Scrum, waren de ‘user stories’ als uitgangspunt voor alle handelen. Daar liggen – denk ik – ook de roots van het concept. In Canada zijn scrum sessies de onderonsjes tussen politici en journalisten, zoals die in ons land plaatsvinden in Nieuwspoort. Even losbreken van de waan van de dag voor een realitycheck, ook om te luisteren. Ik weet niet of dat werkelijk de oorsprong is voor Scrom in de ICT, maar ik vind het een mooi beeld.

    In mijn carrière heb ik vaak in zo’n dynamiek gewerkt. Als woordvoerder of adviseur probeerde ik niet alleen de verhalen van een organisatie te delen met het publiek. Het was ook onze taak om de verhalen in dat domein te identificeren, terug te koppelen en waar mogelijk ook te beïnvloeden. Door de opkomst van de netwerksamenleving zal dat steeds belangrijker worden. In een artikel over IKEA heb ik de rol van social stories toegelicht en een idee gegeven van de beïnvloedingsniveaus. http://www.marketingfacts.nl/berichten/de-magie-van-ikea-storytelling-op-tien-niveaus

    Scrumsessies zijn voor mij: het afstemmen van de communicatiedoelstellingen op de dynamiek van social stories. Wat je in ons jargon spindoctoring zou noemen. Intermediair tussen publieksgroepen.

    Het mooie is dat het verhaal weer een model op zichzelf is dat handvatten biedt voor analyse en planning. Discussies op social media worden gedreven door antagonistische en protagonistische krachten. Het publiek lijkt instant vóór of tegen een bepaalde ontwikkeling te zijn. Verhalen leren ons welke factoren daarin een rol spelen. Kort door de bocht: de protagonist is onderdeel van een netwerk. Hij is niet goed, maar hij wordt steeds beter. De antagonist mist die verbinding en ontwikkeling. Nog bondiger: de protagonist hanteert de principes van Cialdini. De antagonist doet dat niet. In een analyse van Project X geef ik daar een voorbeeld van http://www.marketingfacts.nl/berichten/cohen-over-project-x-haren-wel-roze-olifanten-geen-virale-communicatie

    Ik heb al ideeën over het uitwerken van zo’n model voor een scrumachtige toepassing van communicatieplanning die breder kan worden ingezet dan het communicatieplan. Alle verdiepingen van een organisatie krijgen te maken met communicatievraagstukken. Ik denk aan een storyplatform dat als een soort plattegrond voor de hele organisatie kan dienen.

    Overigens zijn er meer overeenkomsten tussen de ICT-Scrum en storytelling. Als ik ‘Individuals and interactions over processes and tools’ zou lees, denk ik aan ‘plot is more important than charactter’ van scenariogoeroe Robert McKee. Ofwel: handelingen – vooral die onder grote druk – zijn belangrijker dan de klassieke elementen van een reputatie.

  29. Zeer interessant en ik ben zeer benieuwd hoe het communicatievak dit gaat gebruiken. Ik heb zelf sinds anderhalf jaar ervaring als product-owner van het vernieuwde Politie.nl Ik heb een achtergrond als communicatieadviseur in een korps. Heb helaas geen tijd gehad alle reacties hier te lezen, maar wil wel dit opmerken: SRUM is ontwikkeld voor het realiseren van complexe ICT opdrachten. De kracht is dat je een vraag uit de organisatie precies weet te analyseren en vervolgens te omschrijven. Dit worden brokjes (‘stories’) die je dus precies omschrijft. Het ontwikkelteam (de uitvoerders) gaan deze ‘pokeren’ ofwel inschatten hoeveel ze ervan in 2 weken aankunnen. dat is een spel maar als ze het eens zijn, zitten ze eraan vast! Na 2 weken volgt er een demo en is het ook gerealiseerd. Wat ik wil zeggen, is dat je niet meer weg komt met abstracte beschrijvingen. En hierin schuilt voor het communicatievak de uitdaging. Te vaak gebruiken “we” woorden en doen aannamens van elkaar dat iedereen snapt wat er bedoeld wordt. Gebakken lucht zal gecondenseerd moeten worden in concrete druppels.

  30. Scrum, agile en andere termen worden gebruikt in de IT en bij projectmanagement volgens Prince2. Vandaar dat ik verschillende reacties op Twitter tegenkom van adviseurs uit het bedrijfsleven die zeggen: niets nieuws onder de zon, dat doen we altijd al zo. Mijn suggestie is om helder te maken waar de communicatiescrum een specifieke eigen invulling geeft aan de werkwijze. Anders voorzie ik begripsverwarring.

  31. Pingback: Aletha Steijns: Strategisch advies komt soms met de spiegeltjes en kraaltjes | De nieuwe communicatieprofessional

  32. Pingback: 5 echte trends in online overheidscommunicatie | webmanagement.nl

  33. Het begin van het einde. Het klinkt allemaal heel mooie en zal ook zekere op een bepaalde manier werken. Maar het is ook een gevaar dat een goed werkend model op iets anders wordt toegepast. Scrum lijkt nu weer meer op een buzz woord wat we maar overal te pas en te onpas moeten toepassen. En dat lijkt me toch niet de bedoeling. ik zie te vaak dat scrum is ingezet omdat de buren het ook doen. Of omdat iemand er ergens een of ander oranje boekje over gelezen heeft en denkt nu het licht te hebben gezien. Vaak gaat men daarin voorbij aan de echte essentie. Namelijk het samen werken tussen mensen. Als je dat al niet op orde kunt krijgen en je er een model als scrum voor nodig hebt dan is er echt iets mis. Je kunt het zeker proberen en ik zal de laatste zijn die het zal tegenhouden maar let op dat je niet gaat proberen om alles maar onder het buzz woord scrum te hangen. Het is niet nieuw. Het is niet hip. Het is een werkmodel. Het anders gaan toepassen op voelt naar mijn mening erg krampachtig. Bedenk liever een nieuwe manier in plaats van deze aan te passen maar het toch hetzelfde te blijven noemen. Want wat komt hierna? Gezondheidszorg Scrum. Bouwsector scrum. Auto industrie Scrum. Detailhandel Srum. Kom op, gaat hem net worden zo.

  34. I applaud this initiative. It’s good to see the framework and principles of Scrum utilized in fields other than software development. I find it a very helpful way of guiding thinking, creating focus, and getting things done. I wish you the best as you continue this work.

  35. Pingback: Wat moet #dncp met Factor-C? | De nieuwe communicatieprofessional

  36. Pingback: Geen Plan maar Scrum | CommunicatieKC

  37. Hulde aan Betteke. Ze gooit tenminste weer eens een nieuwe manier van naar de werkelijkheid kijken in de arena. De creatiecyclus als model past goed bij de postmoderne beleving van de werkelijkheid. In de ict kent men inmiddels de ‘semantiek wave’ en in de wetenschap is de focus gericht op ‘brainlike’. Lees er de meerjarenplannen van NSF (National Science Foundation) maar op na. Het zijn deze ontwikkelingen waar je als communicatiemens veel inspiratie uit kan halen, maar vergeet tegelijk niet te kijken naar de vorderingen van andere wetenschappen in het spectrum van cognitie, emotie en gedrag.

    Wordt het vak er leuker van of uitdagender? Dat hangt natuurlijk af van wat je er zelf van verwacht of mee wilt. Als je er, net als ik, ooit mee begonnen bent omdat je de mens de sleutels van zijn eigen keuzes en bestaan wilt aanreiken, komen er aardige nieuwe perspectieven binnen bereik. Waarschijnlijk ontkom je er ook niet aan over de grenzen heen te reiken van wat ooit communicatievak heette. Zelf ben ik inmiddels in het gebied van talent- en kennisontwikkeling terechtgekomen. Ik heb ontdekt dat we meta-cognitieve mogelijkheden hebben die in onderwijs en het werkzame leven beurtelings worden genegeerd, onderdrukt en ontkent, maar die eenmaal wakker geschud een bron blijken van creativiteit, leervermogen en (collectieve) intelligentie.

    Ervaringen en alle actueel in de wereld beschikbare kennis over talent- en kennisontwikkeling is samengebracht door Theo Lohman, een ingenieur die zich meer dan 30 jaar verdiepte in cognitie en gedrag om achteraf te kunnen begrijpen hoe hij zonder plan of planning (scrummend dus) in twee jaar tijd met 70 medewerkers binnen budget een compleet geautomatiseerd baggerschip voor het Amerikaanse leger had kunnen bouwen.
    Al die kennis is getoetst in echte projecten in de industrie en verwerkt tot leerstof onder de naam ‘methodisch of brainlike innoveren’. Ik heb er een merknaam voor bedacht, en dat is Collin wat staat voor ‘collectieve intelligentie.

    Ik zou het interessant vinden om te ontdekken of communicatiemensen met Collin hun kennis ook met een factor 3 tot 5 kunnen versnellen, en of er na het scrummen nog veel meer innovaties volgen vanuit en rond het vakgebied. Kom maar op, er is geen enkele reden om te wachten op ict-ers.

  38. Wat een reacties! Het is in ieder geval een onderwerp dat leeft. Via de vakliteratuur kreeg ik ‘in mijn ooghoeken’ wel iets mee van de RCS, maar pas toen ik bij Update Communicatie een intervisietraject volgde heb ik mij er serieus in verdiept. Ik vind het een mooi verhaal dat bij mij als persoon past en wanneer ik het uitleg aan anderen, niet zijnde communicatieprofessionals, dan vindt men het vooral ‘heel erg logisch’. En dat snap ik.
    In de komende weken ga ik met de scrum aan de slag voor een project bij een grote zorgorganisatie. Maar in onze uitvoering van de scrum zal het projectteam niet bestaan uit diverse disciplines van het communicatievak maar uit zorgbegeleiders, de opdrachtgever en ikzelf (communicatieadviseur). De mensen die de pilots van het project uitvoeren kennen hun omgeving, de omgeving van hun cliënten, hun collega’s en alle andere stakeholders. Daar komen ook vaak enorm goede en creatieve ideeën vandaan om mensen te bereiken en de boodschap over te brengen. Natuurlijk kan ik ondersteunen bij de realisatie van die ideeën, mocht dat nodig zijn.
    Daarmee komt de coachende rol bij mij te liggen. Dat wordt dan voor het eerst, dus ik vind het spannend. Maar ik heb er wel heel erg veel zin in.
    Die genoemde scrums een paar keer per week plaats laten vinden lijkt me echter onhaalbaar o.a. gezien de fysieke afstand tussen de pilots. Het werkgebied van de organisatie is nogal groot.
    Ik ben erg benieuwd hoe het zal gaan en vooral wat het oplevert. In de komende tijd zal ik naast de kick off, de sprints, de scrums een procesverslag maken.
    Wordt vervolgd!

  39. Pingback: Nieuw! De Reflectieve Communicatie Scrum™ van Betteke van Ruler | De nieuwe communicatieprofessional - AMD1510

  40. Pingback: Karin, waarom Scrum? | Parnasos

  41. Pingback: Scrum is fun! | My Blog

  42. Pingback: Werkwijze Scrum | CityLab Bolsward

  43. Beste vakgenoten,

    Voor een project bij gemeente Leidschendam-Voorburg wil ik experimenteren met de Reflectieve Communicatie Scrum). Ik zoek nog naar een handzaam formaat/model op basis waarvan gescrumd kan worden. Dit model willen we dan gebruiken naast de sprint chard. Het moet ‘te plakken’ zijn in bijv. een worddocument. Ter informatie: het moet dan gaan om een schema zoals te vinden is op pag. 32 en 33 van het boekje van Betteke v Ruler. Beschikt iemand over dit formaat of zijn er andere (praktische) suggesties? Alvast mijn hartelijke dank!
    Groetjes, Bert Jansen (070) 300 9021

  44. Ik ben al vele jaren vanuit mijn bedrijf ImprovemenT bezig om bij een grote diversiteit van bedrijven de Scrum manier van werken te implementeren. Vaak zijn het software-georienteerde bedrijven, maar de laatste tijd merk ik dat de toepassing van Scrum verschuift, breder wordt. Als Scrum coach werk ik nu vaak met multidisciplinaire Scrum teams. Begin dit jaar had ik al iemand uit het communicatievak op mijn Scrum Master certificerings-training. Aangezien ik het interessant vind hoe Scrum in andere domeinen toegepast kan worden, heb ik toen het boekje van Betteke van Ruler gelezen. En over een maand geef ik een in-house Scrum training voor een communicatie bureau.

    Hoewel ik het toejuich dat er vanuit een (voor mij nieuw) vakgebied aandacht is voor de Scrum manier van werken, heb ik toch ook gemengde gevoelens na het lezen van het RCS boekje. En ook bij het lezen van sommige bijdragen op dit forum gaan m’n wenkbrauwen een flink stuk omhoog, maar dat even terzijde.

    Waar ik grote moeite mee heb, is de dubbelrol van RCS coach. Ik begrijp dat deze persoon zowel Product Owner als Scrum Master is. De ervaring leert dat het combineren van deze rollen in één persoon één van de grootste valkuilen is van Scrum. Dat er in RCS eigenlijk geen Product Owner is, verbaast me eigenlijk ook weer niet: er is geen Product Backlog met User Stories en Epics. Dit wordt vervangen door een in mijn ogen veel te vrijblijvend ‘interventierepertoire’.

    Wat mij betreft valt hiermee de Agile bodem onder RCS weg, en het is dan ook niet verwonderlijk dat Betteke worstelt met zaken zoals werkplanning, budgettering, menskracht, samenstelling van Scrum teams, etc. Juist voor dit soort zaken heb je een goede Product Backlog met User Stories nodig!

    Het is absoluut niet mijn bedoeling om het gebruik van Scrum in andere vakgebieden te ontmoedigen, maar ik krijg hierbij toch het gevoel dat het wiel weer opnieuw wordt uitgevonden. Het is ook mijn dagelijkse ervaring dat ik Scrum moet aanpassen aan staande processen, organisatiecultuur, mensen, producten, etc. etc. – maar dat moet wel gebeuren vanuit het juiste, integrale gedachtengoed. Scrum is ogenschijnlijk eenvoudig, maar zit erg slim in elkaar. Als je er slechts een paar elementen uithaalt, ben je hooguit bezig met een ‘suboptimalisatie’, en blijft het werkelijke voordeel van Scrum buiten handbereik.

    Ik ga de komende tijd vanuit mijn eigen ervaring en kennis van Agile, Scrum en Lean, samen met de opdrachtgever van de in-house training, een ‘vertaling’ maken van deze manier van werken naar het communicatievak. Wellicht dat ik na afloop van de training een artikel schrijf over mijn/onze ervaringen.

  45. Dag Erik, fijn dat er weer een scrum coach zich meldt die bereid is om over het IT vak heen te kijken. Dat kan ik alleen maar toejuichen want de behoefte in het communicatievak is groot. Tegelijkertijd moet mij wel van het hart dat communicatie volgens mij wel iets heel erg anders is dan softwareontwikkeling (waar ik weer weinig verstand van heb). Op z’n minst is de omgevingsdynamiek in het communicatievak een lastige die als ik dat zo hoor, niet zo extreem is in het IT vak. Ook is mij duidelijk dat ik er goed aan deed (hoewel ik daar nog steeds over aarzel) dat ik de terminologie wat heb aangepast. In de scrum clinics die ik samen met een scrum coach geef, merk ik dat zelfs na twee dagen de meeste mensen nog niet goed uit de voeten kunnen met al die begrippen. Nu ik er veel meer van weet door de trainingen en alle contacten met scrum professionals vind ik achteraf wel dat ik sommige dingen wat scherper had moeten aanzetten in mijn boekje. Bijvoorbeeld de rol van social stories (bij jullie users stories) en de impact op de organisatie om zo te gaan werken. Maar goed, het was ook maar een beta versie. Helaas zijn er nog steeds geen goede evaluaties van scrum binnen het communicatievak, dat is een groot gemis.

    Wat ik niet begrijp is jouw opmerking over de vermenging van RCS coach en product owner (opdrachtgever in mijn terminologie). Het enige wat ik heb geschreven is dat die opdrachtgever zo’n belangrijke rol speelt en dat we dat in het communicatievak niet gewend zijn. Maar vermenging? Ook op deze site lees ik dat niet? Ik snap dus niet wat je bedoelt? En ook die backlog. Ja, ik had dat gedetailleerder kunnen beschrijven maar ik vind nog steeds ‘repertoire’ wel een interessant begrip daarvoor, al is dat misschien wat literair. Daarin had ik echter zonder meer wat meer aandacht moeten besteden aan de social stories. Die zitten nu bij mij in de analyse bij de kick off fase (eigenlijk niet onderdeel van scrum) en in de monitoring (de zwarte balk boven het hele proces (ook normaal geen onderdeel van scrum). Dat is voor een IT’er denk ik niet goed begrijpelijk. Ik had ook wel wat meer aandacht kunnen geven aan die monitoring, maar goed, dat komt wel in een volgende versie, als we eindelijk best practices hebben. Ik verheug me op jouw artikel! En ik ben ontzettend benieuwd hoe je het vindt om in het communicatievak te coachen!

  46. Hallo Betteke, bedankt voor je response. Ik kan (nog) niet goed beoordelen in hoeverre het communicatievak een andere omgevingsdynamiek heeft dan software-ontwikkeling. Mede daarom mis ik de onderbouwing voor de (in mijn ogen) tamelijk ingrijpende ‘verbouwing’ van de Scrum methode in RCS. Anders dan de juichende verhalen over Scrum doen vermoeden, is het mijn ervaring dat het invoeren van Scrum verre van eenvoudig is, en niet zelden op een mislukking uitdraait. Een belangrijke reden hiervoor is dat betrokkenen er hun eigen versie van maken, en daarmee de onderlinge samenhang teniet doen. Hoewel ik mezelf (net al jij) niet reken tot de ‘preciezen’, ben ik daarom toch behoorlijk beducht op modificaties, zeker als ik niet begrijp waarom er wordt afgeweken van de fundamentele principes.

    In mijn vakgebied ervaar ik keer op keer dat de meest cruciale rol in Scrum wordt vervuld door de Product Owner, die de brug slaat naar de opdrachtgever en eindgebruikers (in zeldzame gevallen is de opdrachtgever de Product Owner dezelfde persoon). Als die rol niet goed wordt ingevuld, is Scrum tot mislukken gedoemd. Ik mis deze expliciete rol in RSC. Aangezien de RSC coach regelmatig met de opdrachtgever overlegt, heb ik de indruk gekregen dat de RSC coach twee petten opheeft: belangen van zowel opdrachtgever als team behartigen. En om goede redenen wordt dat in Scrum ten zeerste afgeraden.

    Voor de goede orde: monitoring is wel degelijk een cruciaal onderdeel van Scrum. In Agile termen heet dat ‘inspect and adapt’ met behulp van ‘information radiators’. Een bekend voorbeeld hiervan is het Scrum bord inclusief de dagelijks bijgewerkte burndown-chart, waarop je in één oogopslag kunt aflezen hoeveel werk er nog verzet moet worden om het afgesproken sprint-doel te halen. Een ander voorbeeld van ‘monitoring’ is de retrospective.

    Ik ben je volledig kwijt als je de vergelijking maakt tussen social stories en user stories. Volgens mij zijn dat echt verschillende dingen. User stories zijn concrete samenvattingen van gebruikerseisen, aan de hand waarvan het team aan de slag gaat en deliverables worden geaccepteerd, en ze liggen aan de basis van project- en sprint planning.

    Ofschoon er nog meer zaken in RSC zijn waar ik zo m’n vragen bij heb, wou ik het voor nu hierbij laten. Ik wil eerst wat meer weten van het communicatievak, zodat ik RSC meer vanuit die invalshoek kan bekijken. Op dit moment mis ik gewoon de rationale voor de hele vertaalslag van Scrum naar RSC.

  47. Dag Betteke,
    Ik denk dat het bijna twee jaar geleden is Betteke dat jij en ik op kantoor van mijn toenmalige opdrachtgever in Nieuw Vennep zaten om te spreken over scrum en de RCS. Ik heb toen – net als Eric nu – aangegeven dat ik het niet eens ben met jouw afgeleide variant. Om dezelfde redenen. Ik ben ook zeer ervaren scrumcoach, ben zelf productowner en scrum master geweest van vele teams die vooral buiten Software scrum toepasten: ik liet je toen zien hoe lang we hebben gewerkt aan de backlog voor het salesteam waar ik zelf product owner van was. Inmiddels werk ik ook voor grote bedrijven juist wel binnen software teams. Ook ik heb in mijn trainingen communicatieprofessionals tot certified scrum master opgeleid (wat niet zo belangrijk is ) en vervolgens gecoacht in hun inspanningen om scrum binnen communicatie toe te passen.

    Ik deel dus de kritische kanttekeningen van Eric en heb je die 2 jaar geleden ook al medegedeeld: geen duidelijke productowner.

    Zelf doe ik nu ook samen met mijn scrum masters binnen communicatie ervaring op. Wat ik vooral zie in de workshops en toepassingen binnen communicatie waar ik van weet is dat het meer gaat om kleine projecten, dan om echte agile transities. Ook de toepassing van Scrum op iets als finance en gemeenten blijft meestal beperkt tot kleine projecten, korte ” scrummetjes” . En vooral gericht op efficiency..in plaats van op incrementeel, iteratief waarde creeeren en responding to change.

    De markt van aanbieders van scrumdiensten buiten software is jong, heel jong. En vooral erg ” me too” , hyperig en helaas nog niet gericht op echte agile transformaties. Scrum is nou eenmal hip!

    Wat je binnen software omgevingen – of productdevelopment omgevingen – vaak ziet is dat agile werken nog steeds wordt gezien als ” speeltje voor it”. Daarmee wordt de organisatie om scrum teams heen weinig agile..het is immers van IT. Nu gaan we hetzelfde doen met communicatie! het optimaliseren van slechts 1 discipline binnen een organisatie is ook suboptimaal.

    Ik kijk samen met gelukkig vele anderen naar de mogelijkheden en kansen van de echte scrum methode (ben wel zo min mogelijk rekkelijk) voor buiten software. En focus me liever op managementmodellen die het opschalen van agile werken mogelijk maken om zo de scrum teams te laten groeien. Immers..een agile comm. team in een waterval marketing omgeving, daar word je ook niet bepaald blij van :-).

  48. Sabine en Erik, fijn dat jullie je als ervaren scrum masters mengen in deze (al oude) discussie. Het is erg belangrijk dat die discussie wordt gevoerd. Mijn versie is ten eerste toegesneden op het communicatievak, niet om het een unieke communicatiemethodiek te maken maar opdat communicatieprofessionals ermee aan de slag kunnen in een team dat zo multidisciplinair is als de ambitie van het project nodig maakt. Ten tweede is het een beta-versie, ik heb dat bewust zo geïntroduceerd. Ik ben een wetenschapper, geen professional. Ik heb er dus geen ervaring mee en pretendeer dat ook niet. Ik juich het dus alleen maar toe als mijn versie commentaar krijgt en ik er verbetering in kan aanbrengen. Ik hoor dus ook liever wat er beter moet dan alleen dat het niet goed is.
    Sabine, ik ben het helemaal niet met je eens dat de methode alleen maar wordt toegepast om efficiency redenen en alleen bij kleine projectjes. Ik zie heel andere toepassingen. Overigens raad ik ook iedereen aan om te beginnen met een niet al te groot project, en altijd onder leiding van een ervaren scrum master. Want, zoals Erik schrijft, het is mij ook overduidelijk dat scrum alleen maar eenvoudig lijkt, maar een goede toepassing ervan helemaal niet gemakkelijk is.
    Maar nogmaals, het communicatievak is er alleen maar bij gebaat als we met elkaar de methode verder verfijnen en toepasbaar maken voor andere projecten dan IT projecten!

  49. Leuk hoor, deze opnieuw opgelaaide post :)

    Onder de discussie tussen Betteke en Sabine en Erik zit overigens, meen ik, een interessante discussie die gaat over de rol van de communicatieafdeling/professional, en minder over hoe je scrum toepast.

    (Overigens reken ik mezelf bij scrum ook tot de preciezen, zonder zelf scrumpraktijkervaring te hebben – ik lees en las er alleen maar veel over; ik ben ervan overtuigd dat juist in die duivelse details de werkelijke ‘transformatie’ van het werk zit, maar dat, nu even, ter zijde.)

    We hebben wel eerder gesprekken gevoerd over ‘communicatie in de lead’ binnen organisaties. En ook over ‘communicatie als vak op zich’ in tegenstelling tot mensen (zoals ik) die het juist opzoeken om de hele dag te schakelen met andere vakgebieden (organisatieontwikkeling, organisatieleren, beleidsontwikkeling, bestuur). Betteke is volgens mij hierin juist weer een ‘precieze’, als ik het wel heb.

    Bij de opzet van de RCS is die vraag niet expliciet gesteld, maar hij ligt er wel onder: het gaat om ‘communicatieprojecten’. Niet alleen geloof ik er niet in dat die echt bestaan, ik denk ook dat deze tijd vraagt om veel meer communicatieprofessionals met een dubbele bagage (communicatie plus veel kennis van het primaire proces), net als dat deze tijd vraagt om medewerkers in het primaire proces met communicatie-kennis en -vaardigheden.

    De premisse van de RCS dat communicatieafdelingen het primaire proces aan tafel krijgen, is denk ik (zeker op dit moment) niet realistisch. De enige projecten waar dat nog een beetje lukt, is bij websites. En zelfs dan is het vaker de technische bouw/ontwerppartij die de scrum voorstelt (of eist).

    Ik begin, zeker na deze discussie, dan ook steeds vaker te twijfelen aan de praktische toepassing van de RCS op zich – met daarbij meteen aangevuld dat de zoektocht naar een alternatief handvat voor het communicatieplan nodig blijft en leentjeburen bij andere manieren van werken zeker nodig zijn.

    Ik denk wél dat scrum binnen beleidsontwikkeling een goede kans maakt, en dat het een manier van werken is die ook processen van (publieke) besluitvorming zal gaan beïnvloeden. Communicatieprofessionals moeten daar zeker aan tafel (of aan het scrumboard :) kunnen verschijnen met kennis van zaken en de juiste houding. Je verdiepen in scrum en agile vind ik dus nog steeds heel wenselijk.

  50. Beste Marije,

    Bedankt voor je bijdrage aan de inderdaad interessante discussie. Jouw opmerkingen ten aanzien van de rol van de communicatieprofessional, en met name over de verhouding tussen de communicatieafdeling en het primaire proces zijn voor mij verhelderend. Voor mij als buitenstaander valt nu het kwartje dat RCS zich vooral richt op besturende processen (plannen, controleren, evalueren, bijsturen) en minder op de primaire processen (realisatie van product of dienst voor de klant).

    Vanuit mijn eigen vakgebied is dit een zeer herkenbaar beeld. In elke organisatie, zeker als er meerdere Scrum teams werkzaam zijn, is er behoefte aan sturing en coördinatie. Hiervoor hebben we in Scrum het zogenaamde ‘Scrum of Scrums team’, dat op strategisch niveau zorgt voor de juiste afwegingen en prioriteiten, zodat de Scrum teams goed op elkaar zijn afgestemd. Anders dan de Scrum teams, werkt dit SoS team niet op basis van een product backlog met concrete user stories, maar laat zich meer leiden door b.v. de roadmap, product portfolio, business/marketing plan, etc. Naast een gedelegeerde uit elk Scrum team, zitten in zo’n SoS team meestal een sales/marketing manager, een business analist, een systeem-architect, afdelingshoofd, (vertegenwoordiger van) de klant, e.d. En naar ik nu begrijp, zouden communicatieprofessionals hier prima bij kunnen aanschuiven.

    In mijn rol als Agile Scrum coach heb ik in diverse bedrijven zo’n Scrum of Scrums team met succes helpen opzetten. Groot voordeel is dat strategische en tactische discussies op het geëigende niveau en op de juiste plaats worden gevoerd, waardoor de Scrum teams effectief en in onderlinge samenhang kunnen werken aan de creatie van waarde voor de gebruikers en opdrachtgever.

    Op voorwaarde dat ik de juiste vergelijking maak, haalt dit voor mij wel de angel uit mijn prangende vraag waarom Scrum is omgebouwd tot RCS. Inderdaad gaat het dan meer om goed te kunnen schakelen met andere vakgebieden, in plaats dat je een ‘communicatieproject’ strak volgens Scrum probeert uit te voeren. Laat onverlet dat je het primaire proces wel degelijk aan tafel moet zien te krijgen. Want zoveel is mij wel duidelijk: op een agile manier willen werken is een organisatiebrede onderneming: naast de klant zullen alle betrokken disciplines (inclusief uitvoering en ondersteuning) moeten aanhaken om agile tot een significant en blijvend succes te maken.

  51. Pingback: Scrummen: van praten naar doen | Maureenbol's Blog

  52. Wat een leuke manier om deze methode uit te leggen. Voor mij werkt dat erg goed: meteen de vertaalslag naar de praktijk erbij halen.
    Ik werk al lang in de ICT-sector als webredacteur, trainer en communicatieprofessional. De begrippen scrum en agile zijn mij dan ook wel bekend. Om het op deze manier te vertalen naar het communicatievak vind ik echt een vernieuwing en een verbetering voor de communicatieadviseur in een organisatie.
    Tegelijk met het lezen over deze methode ben ik ook gedoken in het boek ‘Het Fundament’ van Gerald Morssinkhof. Overigens is hij een collega van mijn man ;-) Zijn uitleg over hoe communicatie werkt plakken aan deze scrum-methode, volgens mij is dat dé manier. Hoe precies weet ik nog niet, daar ga ik mee aan de slag.
    Dank voor deze blog in ieder geval, ben er blij mee :-))

  53. Pingback: Geïnterviewd door #dncp – de nieuwe communicatieprofessional

  54. Pingback: VPRA Scrum sessie @ FNKE - PR bureau FNKE