Inzichten na een masterclass over de toekomst van het communicatievak

Gisteren was Renata bij de Masterclass die van Betteke van Ruler en Van der Hilst Communicatie op dit moment houden in den lande. Renata twitterde al dat ze allerlei inzichten opdeed, dus Marije kon niet wachten om haar daarover, tussen allerlei bedrijven door, aan de tand te voelen. ‘Verschillende visies hebben op communicatie, zonder het daarover te hebben: dat is een potentiële bron van misverstanden tussen opdrachtgever en de afdeling communicatie.’

M: Je was gisteren bij Betteke van Ruler!  En je hebt nieuwe inzichten! We hebben 25 minuten dus we rammelen er hopelijk een paar doorheen :)

R: Nou, dat was echt een ontzettende leuke en inspirerende dag. Door Betteke, maar zeker ook door de inbreng van en discussie met alle deelnemers. Mijn belangrijkste inzicht van die dag: we praten veel te weinig over de dominante visie op communicatie van de organisatie / afdeling / professional, terwijl die ongelooflijk bepalend is voor wat we doen, en hoe! En of je dan lekker kunt aansluiten met online of participatie heeft daar heel veel mee te maken. Werk aan de winkel voor ons dus :-)

M: Welke woorden gebruik je dan als je wilt praten over de “dominante visie”? Hoe start je zo’n gesprek?

R: Betteke heeft de 5 theoretische visies heel handig een model gezet, waar alle steekwoorden in staan, van de rol van de professional tot de verhouding tussen communicatie en organisatie. Ik maak even een foto van dat overzicht:

Dat is dus een mooi startpunt van gesprek. Overigens komen deze visies allemaal (nog) in de praktijk voor, soms zelfs naast elkaar of door elkaar. Dat is goed om je te realiseren.

M: Kun je enkele van die vijf visies héél kort beschrijven zodat we een beetje beter weten waar we het dan over hebben?

R: Jazeker! Bijvoorbeeld de oudste uit het rijtje is het informatiemodel (1970). De centrale vraag daarbij is: “Hoe bereik ik de doelgroep?”. Volgens mij weer een hele actuele vraag, omdat dat online ook echt een vraagstuk is, maar dan in een moderne vorm: hoe kom ik in contact met mijn community of interest?

M: En een andere, om te laten zien hoe dat dan verschilt van elkaar?

R: Het interactiemodel en het relatiemodel, beide uit 1995, lijken ook veel op elkaar, maar met accentverschillen. Volgens mij zijn wij daar allebei heel erg van. Bij het interactiemodel draait het om de vraag: “Wat vind de ander echt?” en bij het relatiemodel om: “Hoe overbruggen we belangen?”

M: Ik krijg een beeld. Betekent jouw constatering “we praten te weinig over de visie op communicatie” dat je vindt dat de communicatieprofessional erachter moet zien te komen hoe de (interne) opdrachtgever het wil?

R: Als je er niet over praat, is dat in elk geval een potentiële bron van misverstanden tussen opdrachtgever en de afdeling communicatie. En Betteke gaf ook aan (en ik ben het daarmee eens) dat er verschillende competenties en vaardigheden bij de verschillende visies horen. Het is bijvoorbeeld nogal een verschil of je vanuit het reflectiemodel (2005) bezig bent met het in kaart brengen van het ‘maatschappelijk humeur’ of vanuit het informatiemodel met het meten van bereik.

M: Kan ik me alles bij voorstellen. Je ziet ook direct de spraakverwarring voor je!

R: Andere inzichten? ;-)

M: Graag! We hebben nog maar kort, maar zet even wat eyeopeners op een rijtje, dan kies ik er nog een om op door te vragen! (Op de rest kunnen we dan wellicht in de reacties doorpraten met iedereen die dit leest?) Te leuk!

R:  Goed plan :-) Komen ze:

Trend: van 90% zenden naar 80% luisteren. Dan moet er dus veel meer aandacht voor luisteren komen en hoe je dat doet! Bij het Radboud schijnt er nu een ‘chief listening officer’ te zijn. Razend interessant. Popel om met die persoon een chat te doen. Of Rik Siere, die hier een training over heeft ontwikkeld.

Succesfactor voor communicatie is ‘eigen-wijsheid’. Dat vond ik zo’n mooi woord! Zij pleit ervoor om niet te werken ‘evidence based’, maar ‘educated guess’. Daaraan gekoppeld professional accountability. En dienstbaar noemde zij ook als succesfactor ;-)

De echte crisis die door digitalisering is veroorzaakt is niet de toename van het aantal kanalen (herkenbare discussie die we met sommigen hebben!), maar de invloed op control en vertrouwen. Van reputatiemanagement (economisch gedreven) naar legitimiteitsmanagement.

(M: Ik moet dan meteen denken aan een geweldig leuk boekje dat ik las over vertrouwen en control, de Veldgids vertrouwen; daar heb ik ook deze chat over ‘Gezond wantrouwen en in control  zijn’ gedaan met de auteurs van dat boek. Ter aanvulling ende vermaeck.)

R: Laatste: er was een video met 6 prominenten over hun visie op het vak. In het kader van #dncp wordt vaak gesproken over ‘lef’ en ‘durf’, dat hoorde ik bij hen ook heel erg terug. Ik citeer bijvoorbeeld Ron vd Jagt: “Bron van tegenspraak als nodig”. Tjalling Damming: “no guts, no glory”. Noelle Aarts: “hofnar”.

M: Jemig wat een rijkdom! Ik kan niet kiezen :) Okay, ik ga voor de ‘educated guess’. Dat ‘guess’. dat snap ik. Maar de ‘educated’ wil ik dan meer over weten. Hoe en wat is ‘educate’ dan?

R: Daar hebben we het niet echt uitgebreid over gehad, maar ik heb dat geinterpreteerd als: je vakkennis en ervaring. In een van die video’s was ook Guido Rijnja aan het woord en die zei heel mooi dat gevoel een belangrijk – en ondergewaardeerd – onderdeel van ons vak is. Communicatie is geen optelsom van rationele beslissingen en logische gevolgen. (Ik zou hem daarover trouwens ook dolgraag verder bevragen in een chat!)

Nog een leuk inzicht trouwens: hij gaf ook aan dat het woord ‘communicatie’ wat sleets is en we het vaker over impact moeten hebben. Dat zei Ron vd Jagt ook: van service naar impact.

En ‘educated’ is volgens mij ook ‘beargumenteerd’.

M: Ik heb het in dat kader vaak over ‘professionele intuïtie’ in mijn trainingen, dat is dit denk ik? Het gaat om het, ik zoek het woord, ‘verbinden met wat er echt gaande is’, snap je wat ik bedoel?

R: Ja, hier komt natuurlijk ook direct de relatie met de Reflectieve Communicatie Scrum. Waarin je dat ‘verbinden met wat er gaande is’ met elkaar doet en interventies daarop afstemt.

Trouwens erg leuk om te zien welke reacties de RCS in de groep opriep. Beetje vergelijkbaar wat er in onze discussie hier op dncp.nl gebeurt. Een deel herkent het direct en kan nu benoemen wat ze in de praktijk al (deels) doen. Een deel heeft moeite met de terminologie en het principe. En ook discussie in hoeverre communicatie bij zo’n methode in de lead moet of wil zijn.

M: Dank! Enne… volgens mij staat jouw volgende afspraak nu te dringen. Ik ben benieuwd of er mensen zijn met andere vragen naar aanleiding van dit snelle delen van jouw inzichten. Brand los in de reacties, zou ik zeggen!

PS Betteke & Van der Hilst geven deze masterclasses nog een paar keer, op http://www.aandeslagmetbetteke.nl/  kun je alle informatie vinden! En half juni verschijnt er een boekje over de Reflectieve Communicatie Scrum.

5 reacties op “Inzichten na een masterclass over de toekomst van het communicatievak

  1. Inderdaad geeft het niet helder maken van de visie op je (communicatie)vak veel gedoe en onduidelijkheid. Hoe moet je dan al die verwachtingen managen? Het is natuurlijk wel belangrijk om die visie op communicatie SAMEN met je organisatie op te stellen. Ik merk dat in de praktijk afdelingen Communicatie zichzelf maar zelden zo’n expliciete visie ‘gunnen’ en dus al helemaal niet eentje die samen met anderen is opgesteld. Claim en neem hier tijd voor! Voor communicatie professionals bij gemeenten zou ik zeggen: de verkiezingen bieden kansen. Vooral als je NU al de discussie hierover start.

  2. Hou godverdomme es je muiltjes met dat ein-de-lo-ze volslagen nietszeggende gezever en laat mensen die echt werk te doen hebben dat in alle rust DOEN.

  3. Dank je voor de enthousiaste samenvatting Renata! Ik denk dat Carola de Vree, die een reactie schreef, ook veel zou hebben aan het ‘visie-op-de-afdeling-op-1-A4’, die Betteke ook toelichtte en uitdeelde. Kortom: een waardevolle ervaring geweest om bij deze masterclass te zijn!

  4. @educated guessst :) blijkbaar léés je wel wat we schrijven en dan neem je ook nog de moeite om te reageren. Daaruit blijkt op z’n minst een beetje betrokkenheid. Wellicht dat je die betrokkenheid hier ook zo nu en dan wilt omzetten in een opbouwende bijdrage? Nu we hier toch zijn… Maar van mij hoef je op
    zich in onze blogs geen tijd te steken hoor. Gewoon lekker werken is mij ook prima! (Met wel het verzoek om de vloeken voortaan achterwege te laten.)

  5. Hou xxxxxxxxxxx es je muiltjes met dat ein-de-lo-ze volslagen nietszeggende gezever en laat mensen die echt werk te doen hebben dat in alle rust DOEN.